BEFAS, Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformunun kısa adıdır. Takasbank tarafından işletilen bu merkezi yapı, uygun katılımcının sözleşmesini başka şirkete taşımadan farklı bir emeklilik şirketinin fonunu seçebilmesini sağlar. Ancak işlem, yatırım hesabında hisse alır gibi doğrudan Takasbank'a emir göndererek yapılmaz. Fon karşılaştırmasını EGM'nin bilgilendirme ekranında yapar, değişiklik talebini kendi emeklilik şirketinizin güvenli internet veya mobil şubesinden verirsiniz.
Kısa cevap: Şirketinizin uygulamasında “fon dağılımı değişikliği” menüsünü açın, BEFAS fonları filtresini seçin, risk ve valör bilgilerini okuyun, yeni dağılımı yüzde 100'e tamamlayıp talebi onaylayın. Ekranda görünmeyen bir fonu kodunu yazarak zorla seçemezsiniz.
BEFAS Ne Sağlar, Ne Sağlamaz?
| İşlem | BEFAS ile mümkün mü? | Nereden yapılır? |
|---|---|---|
| Başka şirketin uygun fonunu seçmek | Evet | Mevcut emeklilik şirketinizin güvenli ekranı |
| Fonları getiri ve risk düzeyiyle kıyaslamak | Evet | EGM BEFAS Bilgilendirme Platformu |
| Sözleşmeyi başka emeklilik şirketine geçirmek | Hayır; bu ayrı bir aktarım işlemidir | Emeklilik şirketi |
| Herhangi bir yatırım fonunu almak | Hayır; yalnızca BEFAS kapsamındaki emeklilik fonları | Şirket ekranında sunulan liste |
Başka Şirketin Fonunu Seçme Adımları
- Sözleşmeyi belirleyin: Birden çok BES sözleşmeniz varsa değişikliğin uygulanacağı sözleşmeyi ve mevcut dağılımı kontrol edin.
- Fonları karşılaştırın: EGM'nin BEFAS fon listesinde dönemsel nominal ve reel getiri, risk seviyesi, kategori ve fon künyesini inceleyin.
- Şirket ekranına girin: Mobil uygulama veya internet şubesinde “fon işlemleri”, “fon dağılımı” ya da benzer adlı menüyü açın. Menü adı şirkete göre değişebilir.
- BEFAS filtresini kullanın: Fon kodunu, unvanını ve yöneticisini karşılaştırma ekranındaki bilgilerle eşleştirin. Benzer adlı iki fonu karıştırmamak için yalnızca isme güvenmeyin.
- Dağılımı tamamlayın: Seçtiğiniz fon yüzdelerinin toplamını şirket ekranının istediği biçimde yüzde 100'e getirin. Bir değişiklik talebinde BEFAS fonları dahil en fazla 20 fon seçilebilir.
- Valörü okuyup onaylayın: Satış ve alışın hangi tarihte gerçekleşeceğini, aradaki sürede paranın nasıl değerlendirileceğini ve talebin iptal süresini onay ekranından kaydedin.
- Gerçekleşmeyi doğrulayın: İşlem tamamlandıktan sonra yeni fon adetlerini şirket ekranından ve toplam görünümü Takasbank/BES bakiye kanallarından kontrol edin.
Kimler ve Hangi Fonlar Kapsamda?
EGM'nin güncel açıklamasına göre emeklilik gelir planı katılımcıları BEFAS işlemi yapamaz. Grup fonları; unvanında “yabancı” ibaresi bulunan fonlar; para piyasası, katkı ve başlangıç fonları da BEFAS alım satım kapsamının dışındadır. Bu liste, kendi şirketinizde o fonlara başka bir nedenle erişip erişemeyeceğiniz sorusundan ayrıdır. Uygulanabilir son listeyi işlem gününde şirket ekranında ve EGM BEFAS sayfasında birlikte kontrol edin.
Fon dağılımı yılda en fazla 12 kez değiştirilebilir ve BEFAS tercihi de bu hakkı kullanır. Değişiklik talebinin değişiklik tarihinden en az iki iş günü önce şirkete bildirilmesi gerekir. Şirket ekranındaki işlem takvimi; fonun satış valörü, hafta sonu ve tatiller nedeniyle daha ileri bir gerçekleşme günü gösterebilir.
Valör ve “Boşta Kalma” Kontrolü
Mevcut fon satılırken ve yeni fon alınırken aynı gün fiyatı kullanılacağı varsayılmamalıdır. Özellikle valörlü fonlarda satış bedelinin hesaba geçtiği tarih ile yeni fonun alım tarihi farklı olabilir. EGM, valör süresinde tutarın nemalandırılmasına ilişkin ayrı kurallar yayımlar; şirketin emir özetinde gösterilen tarih ve yöntem sizin işleminiz için belirleyicidir. Ekran görüntüsünde talep tarihi, eski fon satış tarihi, yeni fon alış tarihi ve bekleme süresindeki değerlendirme bilgisini saklayın.
Örnek Dağılım Değişikliği
Katılımcının 300.000 TL birikiminin yüzde 70'i kendi şirketinin standart fonunda, yüzde 30'u altın fonunda olsun. Katılımcı, BEFAS'ta gördüğü başka bir şirketin hisse fonuna yüzde 20 ayırmak istiyor. Yeni talebi yüzde 50 standart, yüzde 30 altın ve yüzde 20 BEFAS hisse fonu şeklinde verebilir. Talep tarihindeki 300.000 TL'nin tam olarak aynı tutarla bölüneceği garanti değildir; satış ve alış fiyatları valör günlerinde değişebilir.
Fon Seçerken Beş Kontrol
- Bir aylık sıralama yerine farklı dönemleri ve mümkünse reel getiriyi karşılaştırın.
- Risk değerinin ve varlık dağılımının vadenize uygun olup olmadığını okuyun.
- Fon toplam gider kesintisini net getiriye etkisiyle birlikte değerlendirin.
- Aynı varlık sınıfındaki fonları kıyaslayın; altın fonuyla para piyasası fonunu yalnız getiri yüzdesiyle yarıştırmayın.
- Geçmiş getirinin gelecekte aynı şekilde sürmeyeceğini hesaba katın.
Fon kategorilerini tanımak için BES fon türleri karşılaştırmasını, seçim sıklığı için fon değişikliği hakkı rehberini ve maliyet tarafı için BES kesintileri kontrol sayfasını kullanabilirsiniz. Şirket değiştirmeyi düşünüyorsanız bunun BEFAS'tan farklı bir işlem olduğunu BES aktarım rehberinde karşılaştırın.
Yasal uyarı: Bu sayfa fon tavsiyesi değildir. Fon seçimi risk tercihinize, vadenize ve sözleşmenizde sunulan güncel seçeneklere göre yapılmalıdır.