BES teminatlı kredi, bireysel emeklilik hesabındaki uygun birikimin “alacağın devri” sözleşmesiyle bankaya güvence olarak gösterildiği tüketici kredisidir. Katılımcı normal bir çıkış talebi verip parayı çekmez; Devlet katkısı dışındaki alacağının uygun kısmını bankaya devreder. Bu nedenle sistem süresi ve birikim devam edebilir. Buna karşılık devir bitene kadar sözleşmeyi sonlandırma, başka şirkete aktarma ve devredilen tutarın fonunu değiştirme gibi haklar kısıtlanır.
Kritik ayrım: Bu işlem “BES'ten kredi çekmek” değildir. Krediyi banka verir; BES alacağı teminattır. Faiz/kâr payı, tahsis ücreti, vade ve kredi notu bankanın değerlendirmesine tabidir.
Alacağın Devri ile Kısmen Ödeme Farkı
| Özellik | Alacağın devri | Kısmen ödeme |
|---|---|---|
| Nakit kaynağı | Banka kredisi | BES birikimi |
| Kullanım amacı | Bankanın kredi ürünü kapsamı | Konut, evlilik veya doğal afet |
| Devlet katkısı | Devredilecek alacağın dışında | Kurala göre ek ödeme konusu olabilir |
| Geri ödeme | Kredi taksitleri bankaya ödenir | Kredi borcu doğmaz; üç yıl sistemde kalma taahhüdü vardır |
| Ana risk | Temerrütte sözleşmenin sonlanması | Taahhüt ihlalinde Devlet katkısının faiziyle tahsili |
Nakit ihtiyacınız mevzuattaki evlilik, konut veya afet nedenlerinden birine dayanıyorsa iki yapıyı maliyet ve hak kaybı bakımından ayrı ayrı inceleyin. Ayrıntılar BES kısmen ödeme şartları rehberinde yer alır.
Hangi Tutar Teminat Olabilir?
Katılımcı, bireysel emeklilik sözleşmesinden doğan Devlet katkısı hariç alacağının tamamını veya bir kısmını devredebilir. Bu ifade, ekranda görülen toplam BES bakiyesinin mutlaka aynı miktarda kredi limiti yaratacağı anlamına gelmez. Devredilebilir tutarı EGM'nin BES Mobil uygulamasında sorgulayabilirsiniz; bankanın vereceği kredi ise ürün kuralları, teminat oranı, gelir ve kredi değerlendirmesiyle ayrıca belirlenir.
Örneğin kişisel birikim 500.000 TL, Devlet katkısı hesabı 80.000 TL olan bir sözleşmede 580.000 TL'nin tamamını teminat kabul etmek doğru değildir. Önce Devlet katkısı dışarıda bırakılır, ardından sözleşmenin hukuki durumu ve bankanın uyguladığı oran kontrol edilir. Kesin “devredilebilir alacak” tutarı başvuru ekranındaki güncel veridir.
Uygun Olmayan Sözleşmeler
EGM'nin güncel katılımcı rehberinde şu durumlar devir dışında sayılır:
- İşveren grup emeklilik sözleşmeleri,
- fon payları üzerinde tedbir, haciz, iflas, rehin veya benzeri idari/adli talep bulunan sözleşmeler,
- aktarım ya da sonlanma işlemi devam eden sözleşmeler,
- aktarımla kurulmuş olup aktarım tarihinden itibaren altı ay geçmemiş sözleşmeler,
- emeklilik gelir planı kapsamındaki sözleşmeler.
Başvuru reddedilirse yalnız bakiye tutarına bakmayın; sözleşme türünü, devam eden talebi ve fon payı üzerindeki kaydı ayrı ayrı sorun. Aktarım bekleme ve süreç kuralları için başka şirkete geçiş rehberini inceleyebilirsiniz.
Başvuru Süreci
- Uygunluğu görün: BES Mobil'de sözleşme ve teminata konu olabilecek tutarı kontrol edin.
- Güncel banka listesini açın: Ürünü sunan kuruluşlar değişebileceği için EGM BES teminatlı kredi sayfasındaki listeyi işlem günü doğrulayın.
- Teklifi karşılaştırın: Yıllık maliyet oranı, taksit, vade, tahsis ücreti, gecikme koşulu ve devredilecek alacak tutarını yazılı alın.
- Devir metnini okuyun: Hangi BES sözleşmesinin, ne kadarlık alacağının ve hangi borç için devredildiğini kontrol edin.
- Fon ve kısıtları onaylayın: Devredilen tutarın yönlendirileceği merkezi alacağın devri fonunu ve devir süresince kullanamayacağınız hakları kaydedin.
- Kapanışı izleyin: Borç tamamen ödendiğinde devir sözleşmesinin sona erdiğini ve birikimin tercih ettiğiniz fonlara yeniden yönlendirildiğini hem bankadan hem emeklilik şirketinden doğrulayın.
Devir Sürerken Neler Yapılamaz?
Alacağın devri sözleşmesi bitmeden ilgili BES sözleşmesi sonlandırılamaz, birikim başka emeklilik şirketine aktarılamaz ve alacak başka bankaya devredilemez. Devredilen tutar, düzenlemede belirlenen merkezi alacağın devri fonlarından uygun olana yönlendirilir; bu fon devrin devamı sırasında değiştirilemez. Katılım esaslı planlarda kullanılacak fon grubu faiz hassasiyetine uygun seçeneklerden belirlenir.
Bu kısıtlar, fonunuzun risk/getiri profilinin kredi vadesi boyunca değişebileceği gerçeğini ortadan kaldırmaz. Kredi maliyetini yalnız faiz oranıyla değil, devredilen tutarın seçilen fondaki olası getirisi ve vazgeçilen fon seçme esnekliğiyle birlikte düşünün.
Taksit Ödenmezse Ne Olur?
EGM rehberine göre birbirini izleyen en az iki kredi taksidinde temerrüt oluşur ve bankanın ödenmeyen taksitler için verdiği en az 30 günlük sürede ödeme yapılmazsa borç muaccel hale gelebilir. Muacceliyet tarihinden 30 gün sonra banka, borcun devredilen alacaktan tahsilini talep edebilir. Bu durumda BES sözleşmesi sonlandırılır; borç bankaya ödendikten sonra kalan birikim katılımcıya verilir. Sonlandırma ayrıca stopaj ve Devlet katkısı hakedişi sonuçları doğurabileceğinden, gecikme başlamadan bankayla yazılı çözüm arayın.
Olası çıkış vergisini BES stopaj rehberinde, Devlet katkısı basamaklarını ise Devlet katkısı sorgulama sayfasında kontrol edin. Temerrüt senaryosundaki kesin hesap için bankanın ihtarı ve emeklilik şirketinin ayrılma bilgi formu esas alınmalıdır.
İmza Öncesi Kontrol Listesi
- Toplam kredi maliyetini teminatsız alternatif tekliflerle karşılaştırdım.
- Devredilecek alacak ile kredi anaparasının aynı kavram olmadığını biliyorum.
- Fon değişikliği, aktarım ve çıkış kısıtlarını okudum.
- Erken kapamada devir kaydının ne zaman kaldırılacağını yazılı aldım.
- Temerrüt takvimini ve BES sözleşmesinin sonlanma riskini anladım.
- Başvuruyu yalnız bankanın ve emeklilik şirketinin resmî kanallarından yapıyorum.
Yasal uyarı: Bu sayfa genel bilgilendirmedir; kredi veya yatırım tavsiyesi değildir. Ürün koşulları bankaya, devredilebilir tutar ise sözleşmenizin güncel durumuna göre değişir.