BES hesabındaki birikim katılımcının vefatıyla kaybolmaz. Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere sözleşmede belirtilen lehtar veya lehtarlara; lehtar tanımlanmamışsa kanuni mirasçılara ödenir. Vefat, Devlet katkısı hakedişinde istisnai bir durumdur: sistemde geçirilen süreye bakılmaksızın Devlet katkısı hesabındaki tutarların tamamına hak kazanılır. Bununla birlikte ödeme otomatik olarak banka hesabına geçmez; hak sahibi emeklilik şirketine başvurmalı, miras/vergi işlemlerini tamamlamalıdır.
Önemli ayrım: “%100 Devlet katkısı hakedişi”, ödemenin vergisiz olduğu anlamına gelmez. Sistemde elde edilen getiri üzerinden %5 stopaj ve ardından şartlara göre veraset ve intikal vergisi gündeme gelir.
Lehtar ile Kanuni Mirasçı Arasındaki Fark
Lehtar, katılımcının vefat halinde ödeme yapılmasını istediği ve kimliği sözleşmede belirtilen kişi veya kişilerdir. Birden fazla lehtar atanabilir ve pay oranları yazılabilir. Lehtar bulunmuyorsa hak sahipliği mirasçılık belgesindeki kanuni mirasçılara göre belirlenir. Lehtar kaydı, Türk Medeni Kanunu'nun emredici hükümlerini ortadan kaldırmaz; özellikle mirasçı olmayan bir üçüncü kişinin lehtar gösterilmesinde verginin niteliği ve olası miras uyuşmazlıkları farklılaşabilir.
| Konu | Lehtar | Kanuni mirasçı |
|---|---|---|
| Nasıl belirlenir? | Katılımcı sözleşmede belirtir | Miras hukuku ve mirasçılık belgesiyle |
| Birden fazla kişi | Pay oranı tanımlanabilir | Yasal miras payları uygulanır |
| Vergi niteliği | Mirasçı değilse ivazsız intikal olabilir | Veraset yoluyla intikal |
| Lehtar yoksa | — | Ödeme mirasçılara yönelir |
Hangi Tutarlar Ödemeye Girer?
- Katılımcının ödediği katkı paylarından oluşan birikim,
- bu birikimin fon getirisi,
- Devlet katkısı hesabındaki tutarın %100'ü,
- Devlet katkısı fonlarının getirisi.
Fonların değeri günlük değiştiğinden ekranda görülen bakiye ile fonların nakde dönüştüğü tarihteki ödeme tutarı aynı olmayabilir. Hesap üzerinde alacağın devri, haciz, tedbir veya başka bir kısıt bulunuyorsa şirket ilgili hukuki durumu ayrıca değerlendirir. Vefat devam eden bir kredi teminatı ilişkisi sırasında gerçekleşmişse alacağın devri fonundaki tutardan kalan kredi borcu karşılanabilir; ayrıntı için BES birikimiyle kredi rehberine bakın.
Vefat Ödemesinde Vergi Nasıl İşler?
İlk aşamada, vefat nedeniyle yapılan BES ödemesindeki yatırım geliri üzerinden %5 gelir vergisi stopajı uygulanır. Stopaj toplam birikimin veya yatırılan ana paranın tamamına değil, mevzuata göre hesaplanan getiriye uygulanır. Sonra kalan tutar veraset ve intikal vergisinin konusuna girebilir. Kanuni mirasçının veraset yoluyla aldığı pay ile mirasçı olmayan bir lehtarın karşılıksız iktisabı aynı tarife ve istisna mantığına sahip değildir.
Vergi oranları ve istisna tutarları her yıl değişebildiğinden bu sayfada sabit tarife vermiyoruz. 2026 beyannamesi için Gelir İdaresi Başkanlığının güncel tebliğini ve EGM rehberindeki 26'ncı bölümü kullanın. Hesap büyükse veya lehtar mirasçı değilse mali müşavir ya da vergi hukuku uzmanından destek almak, yanlış beyan riskini azaltır.
Gerekli Belgeler Kontrol Listesi
Emeklilik şirketleri dosyanın niteliğine göre ek belge isteyebilir. EGM rehberinde temel olarak şu belgeler sayılır:
- Ölüm belgesi,
- noterden veya yetkili mahkemeden alınmış mirasçılık belgesi (veraset ilamı),
- vefat bildirim formu veya şirkete hitaben dilekçe,
- hak sahiplerinin kimlik bilgileri/fotokopileri,
- her hak sahibinin kendi adına kayıtlı vadesiz TL hesabına ait IBAN,
- veraset ve intikal vergisi ilişiksiz yazısı veya şirketin işlem için istediği vergi belgesi.
Lehtar dosyasında, mirasçılık belgesine ek olarak sözleşmedeki lehtar kaydı ve kimlik eşleşmesi önemlidir. İsim, soyadı veya T.C. kimlik numarası değişmişse bunu gösteren nüfus belgesini hazırlayın. Belgeleri e-postayla göndermeden önce şirketin kabul ettiği “onaylı elektronik iletişim” kanalını doğrulayın; kişisel verileri rastgele bir adrese iletmeyin.
Adım Adım Başvuru Süreci
- Vefat eden kişinin hangi emeklilik şirketlerinde hesabı olduğunu BES Mobil, mevcut belgeler veya şirket kayıtları üzerinden belirleyin.
- Her şirketin vefat/varis işlemleri biriminden güncel belge listesini ve başvuru formunu alın.
- Mirasçılık belgesini ve gerekiyorsa veraset-intikal vergisi beyannamesini tamamlayın.
- Her hak sahibi için kimlik ve kişiye ait IBAN bilgisini teslim edin.
- Şirketin hesap dökümünde ana para, getiri, Devlet katkısı, %5 stopaj ve net ödeme kalemlerini ayrı göstermesini isteyin.
- Ödeme sonrası vergi dosyasındaki tutarla şirket dökümünü karşılaştırıp belgeleri saklayın.
Beyanname Süresi Nedir?
Kanuni mirasçılar için süre ölümün ve mirasçıların bulunduğu ülkeye göre değişir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar da Türkiye'deyse genel kural ölüm tarihini izleyen dört aydır. Yurt dışı bağlantısı varsa dört, altı veya sekiz aylık farklı süreler uygulanabilir. Mirasçı olmayan lehtarın ivazsız iktisabında ise hukuken iktisap tarihini izleyen bir aylık süre gündeme gelebilir. Kendi durumunuz için EGM'nin güncel vefat ve vergi bölümünü ve Gelir İdaresi açıklamalarını kontrol edin.
Katılımcı Hayattayken Ne Yapmalı?
Lehtar bilgilerini “bir kere yazıldı, bitti” olarak görmeyin. Evlilik, boşanma, doğum, vefat veya kimlik değişikliği sonrasında şirketin güvenli kanalından lehtar listesini ve pay oranlarını gözden geçirin. Yakınlarınıza hesap şifresi vermek yerine hangi şirkette sözleşmeniz bulunduğunu ve önemli belgelerin nerede olduğunu bildirin. Şifre ve e-Devlet bilgisi paylaşmak hem güvenlik riski yaratır hem de başvuru için gerekli değildir.
Çocuk adına açılan sözleşmelerde katılımcı çocuktur; katkıyı ödeyen ebeveynin vefatı ile çocuk katılımcının vefatı aynı hukuki sonuçları doğurmaz. Bu ayrımı 18 yaş altı çocuk BES rehberinde ayrıntılı açıkladık.
Yasal uyarı: Miras ve vergi işlemleri kişiye göre değişir. Bu içerik hukuk veya vergi danışmanlığı değildir; emeklilik şirketi, vergi dairesi ve gerektiğinde uzman görüşüyle işlem yapın.