18 yaşından küçük bir çocuk, kendi adına açılan bireysel emeklilik sözleşmesiyle BES'e katılabilir. Asgari yaş sınırı yoktur; yeni doğan için dahi yasal temsilci aracılığıyla sözleşme kurulabilir. Katkı payını ebeveyn veya uygun biçimde tanımlanan başka bir kişi ödeyebilir ama katılımcı çocuktur ve birikim onun adına izlenir. Bu ayrım, devlet katkısı limiti, çıkış ödemesi, haciz koruması ve 18 yaş sonrasında hakların kime geçeceği bakımından önemlidir.
En sık yanılgı: Sistemde 10 yıl geçirmek tek başına emeklilik sağlamaz. Çocuk adına sözleşme erken başlasa da emeklilik için 10 yıl şartıyla birlikte 56 yaşın da tamamlanması gerekir.
Çocuk BES Açılışında Kim İşlem Yapar?
18 yaş altı kişi, veli veya vasi sıfatındaki yasal temsilcisi üzerinden emeklilik şirketi ya da yetkili dağıtım kanalından sözleşmeye dahil edilir. Görüşme lisanslı bireysel emeklilik aracısıyla yüz yüze yapılabileceği gibi şirketin mesafeli satış yöntemi de kullanılabilir. Veli için şirketin kimlik ve velayet doğrulama adımları uygulanır. Mahkemece atanmış vasi ise vasi atama kararını ve Türk Medeni Kanunu'nun 462'nci maddesi kapsamında çocuk adına emeklilik sözleşmesi kurulması için vesayet makamından alınan izin yazısını sunmalıdır.
Çocuk BES Devlet Katkısı 2026
Çocuk sözleşmesinin Devlet katkısı bakımından yetişkin BES'ten farkı yoktur. Uygun Türk lirası katkı payının %20'si oranında Devlet katkısı hesaplanır. Limit katılımcı bazındadır; dolayısıyla çocuk kendi adına ayrı bir katılımcı limitine sahiptir. 2026'da bir katılımcı için Devlet katkısına esas azami yıllık katkı payı 396.360 TL, alınabilecek azami Devlet katkısı 79.272 TL'dir. Bu rakamlar her yıl değiştiğinden sonraki yıllarda güncel Devlet katkısı sayfasını ve BES Mobil'deki kalan limit ekranını kontrol edin.
Örneğin ebeveyn kendi sözleşmesine 100.000 TL, çocuk adına açılan ayrı sözleşmeye 100.000 TL yatırırsa, diğer şartlar sağlandığında her katılımcının hesabı için ayrı ayrı 20.000 TL Devlet katkısı hesaplanabilir. Aynı 200.000 TL'nin tamamının ebeveyn hesabına yatırılması ise tek katılımcının yıllık limiti içinde değerlendirilir. Sırf limit için birden fazla hesap açmak yerine paranın kime ait olmasını istediğinizi ve uzun vadeli erişim planını da düşünün.
| Konu | 18 yaş altındayken | Fiil ehliyeti kazanılınca |
|---|---|---|
| Katılımcı | Çocuk | Aynı kişi |
| Hakları kullanan | Veli veya vasi | Katılımcının kendisi |
| Katkı ödeyen | Yasal temsilci veya tanımlı ödeyen | Katılımcı veya tanımlı ödeyen |
| Çıkış tutarının hesabı | Çocuğa ait hesap | Katılımcıya ait hesap |
Katkı Payını Büyükanne veya Başka Biri Ödeyebilir mi?
Çocuk fiil ehliyetine sahip olmadığı için katkı payını kendisi ödemez. Yasal temsilci ödeme yapabilir; temsilcinin yasaklamaması veya sonradan itiraz etmemesi koşuluyla başka bir kişi de “katılımcı ad ve hesabına katkı payı ödeyen kişi” olarak sözleşmeye kaydedilebilir. Ödeyen kişi olmak birikimin sahibi olmak anlamına gelmez. Sistemden ayrılma ve emeklilik hakkı ödeyene devredilemez; bu iki temel hak yasal temsilci üzerinden çocuk adına kullanılır ve daha sonra katılımcıya geçer.
Fon ve Plan Haklarını Kim Kullanır?
Çocuk küçükken fon dağılımı, plan değişikliği ve katkı düzeni gibi hakları yasal temsilci kullanır. Yasal temsilci yasaklamamışsa sözleşmeden doğan bazı hakların kullanımı katkı payını ödeyen kişiye devredilebilir; ancak sistemden ayrılma ve emeklilik bu devrin dışındadır. Fiil ehliyeti kazanıldığında sözleşme hakları katılımcıya geçer. Bu geçiş yaklaşırken telefon, e-posta, banka hesabı ve kimlik bilgilerini şirket nezdinde güncellemek erişim sorunlarını önler.
Çocuk BES'ten Erken Çıkış
18 yaş altı katılımcı adına yasal temsilci mevzuata uygun başvuruyla sözleşmeyi sonlandırabilir. Fakat ayrılma tutarı ebeveynin kişisel hesabına değil, çocuğa ait bir hesaba aktarılmalıdır. Çıkışta standart Devlet katkısı hakedişi geçerlidir: 3 yıldan önce %0, 3 yılda %15, 6 yılda %35, 10 yılda %60; emeklilik, vefat veya maluliyette %100. Ayrıca getiri üzerinden sistemde kalış süresine göre stopaj uygulanır. Ayrıntılı örnek için BES çıkış stopajı rehberini kullanın.
56 Yaşa Kadar Para Kilitli mi?
Hayır. BES'ten emeklilik hakkı için 56 yaş gerekir; fakat sözleşmeden daha önce ayrılmak hukuken mümkündür. Erken ayrılmanın sonucu, emeklilik hakkı elde edilmeden çıkıldığı için Devlet katkısının tamamının alınamaması ve getiri üzerinden daha yüksek stopaj uygulanmasıdır. “İstediğim anda hiç kayıpsız çekerim” ile “56 yaşa kadar hiç çekemem” ifadelerinin ikisi de yanlıştır. Net tutar sözleşme süresi, fon değeri, kesintiler ve hakedişe göre hesaplanır.
Ebeveynin Borcu Çocuk BES'ini Etkiler mi?
EGM'nin güncel rehberine göre 18 yaş altı katılımcının BES birikimine, yasal temsilcinin veya çocuk adına katkı payı ödeyen kişinin borçları nedeniyle haciz konulamaz. Çünkü hesap çocuk adına tutulur. Bununla birlikte çocuğun kendi borçları, nafaka istisnası ve genel BES haciz sınırları ayrı hukuki değerlendirme gerektirebilir; somut uyuşmazlıkta profesyonel görüş alın.
Çocuk BES Seçerken Kontrol Listesi
- Planın asgari katkı payı ve ödemeye ara verme kesintisi,
- fon seçenekleri, risk düzeyleri ve toplam gider oranları,
- BEFAS fonlarına uygulama içinden erişim kolaylığı,
- katkıyı artırma/azaltma ve ek ödeme kanalları,
- yasal temsilci ile katkı ödeyen kişinin yetkilerinin açık kaydı,
- 18 yaş/fiil ehliyeti geçişinde iletişim ve işlem prosedürü.
Çok uzun vade, otomatik olarak yüksek riskli fon seçilmesi gerektiği anlamına gelmez. Fon dağılımını çocuğun hedefi, ailenin risk taşıma kapasitesi ve paraya olası ihtiyaç tarihiyle birlikte belirleyin. Güncel olarak fon dağılımı yılda 12 kez değiştirilebilir; şirket değiştirmeden başka şirket fonlarına erişim için BEFAS rehberini inceleyin.
Kuralların resmî metni için EGM Katılımcı Bilgilendirme Rehberi'nin 18 yaş altı bölümünü kontrol edin.
Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirmedir ve yatırım tavsiyesi değildir. Çocuğun temsil/vesayet durumu farklıysa işlemden önce şirket ve hukuk uzmanından teyit alın.