BES çıkış stopajı, hesabınıza yatırdığınız ana paranın tamamından değil, ayrılma ödemesinin içerdiği irat yani getiri tutarından kesilen gelir vergisidir. En sık yapılan hata, ekranda görülen toplam bakiyeyi yüzde 15 ile çarpmaktır. Doğru oran; sistemde kalma sürenize ve emeklilik hakkını kazanıp kazanmadığınıza göre yüzde 5, yüzde 10 veya yüzde 15 olur. Doğru matrah ise emeklilik şirketinin ayrılma hesabında belirlediği getiri kısmıdır.
Temel formül: Stopaj = ödemeye konu getiri (irat) × uygulanacak oran. Net ödeme hesabında ayrıca hak edilmemiş Devlet katkısı, varsa sözleşme kesintileri ve fon fiyatının değişimi ayrı kalemlerdir.
2026 BES Stopaj Oranları
| Ayrılma durumu | Getiriye uygulanan oran | Önemli koşul |
|---|---|---|
| 10 yıldan az sistemde kalıp ayrılma | %15 | Yaş tek başına oranı değiştirmez |
| 10 yılı doldurup emeklilik hakkı kazanmadan ayrılma | %10 | 56 yaş koşulu sağlanmamış veya emeklilik hakkı kullanılmamış |
| Emeklilik hakkını kullanarak ayrılma | %5 | En az 10 sistem yılı ve 56 yaş birlikte |
| Vefat veya maluliyet nedeniyle ödeme | %5 | Zorunlu ayrılma nedeni belgelenir |
Oranlar, Gelir İdaresi Başkanlığının bireysel emeklilik gelirlerinin vergilendirilmesi açıklaması ve EGM rehberiyle kontrol edilmiştir. Vergi yalnız getiriye uygulanır; bununla birlikte Devlet katkısı hesabının ödemeye konu kısmındaki getiri de mevzuattaki irat hesabına dahil olabilir.
Üç Basit Hesap Örneği
Aşağıdaki örnekler, yalnız oran farkını göstermek için kişisel hesapta 200.000 TL ödenmiş katkı payı ve 260.000 TL güncel değer olduğunu varsayar. Basitleştirilmiş getiri 60.000 TL'dir; Devlet katkısı hesabı ve başka kesintiler örneğe dahil değildir.
| Senaryo | Matrah | Oran | Örnek stopaj |
|---|---|---|---|
| 8. yılda normal çıkış | 60.000 TL getiri | %15 | 9.000 TL |
| 12. yılda, 56 yaş dolmadan çıkış | 60.000 TL getiri | %10 | 6.000 TL |
| 10 yıl + 56 yaş ile emeklilik | 60.000 TL getiri | %5 | 3.000 TL |
İlk senaryoda kişisel hesaptan stopaj sonrası 251.000 TL kalır. Bu rakam “bankaya yatacak kesin tutar” değildir; hak edilen Devlet katkısı eklenir, varsa diğer yasal/sözleşmesel kesintiler düşülür ve fonların satış fiyatı sonuçlanana kadar değişebilir.
Devlet Katkısı Kaybı Vergi Değildir
Devlet katkısı hesabında görünen bakiyenin tamamı her çıkışta ödenmez. Sistemde en az 3 yıl kalanlar yüzde 15, en az 6 yıl kalanlar yüzde 35, en az 10 yıl kalan fakat emeklilik hakkı kazanmayanlar yüzde 60 oranında hak kazanır; emeklilik, vefat veya maluliyette yüzde 100 hakediş uygulanır. Hak edilmeyen kısım katılımcıya ödenmediği için “kesinti” gibi hissedilebilir, ancak bu stopaj değildir.
Örneğin 8. yılda Devlet katkısı hesabı 50.000 TL görünen kişi, başka özel durum yoksa bu hesabın yüzde 35'ine hak kazanır. Kalan kısmın ödenmemesi ile kişisel birikimin getirisinden yüzde 15 vergi kesilmesi iki ayrı hesaplamadır. Hakedişinizi BES Devlet katkısı sorgulama rehberiyle kontrol edin.
Net Ayrılma Tutarı Nasıl Kontrol Edilir?
- Emeklilik şirketinden güncel ayrılma bilgi formunu ve hesap bildirim cetvelini isteyin.
- Kendi ödediğiniz katkı payı, kişisel hesap getirisi ve Devlet katkısı hesabını ayrı satırlarda bulun.
- Sisteme ilk giriş tarihi ile ayrılma tarihini; emeklilik hakkı varsa 56 yaş koşulunu doğrulayın.
- Formdaki stopaj matrahını yalnız bakiyeyle değil, şirketin gösterdiği getiri hesabıyla eşleştirin.
- Devlet katkısı hakediş oranını ve ödenecek kısmı kontrol edin.
- Giriş aidatı, yönetim gideri veya başka kesinti gösterilmişse sözleşme dayanağını ve üst sınır kontrolünü sorun.
- Fon satış valöründen sonra gönderilen nihai dekontu teklif aşamasındaki tahminle karşılaştırın.
Kısmen Ödemede Stopaj
Kısmen ödeme, sözleşmeyi tümüyle sonlandırmadan mevzuatta belirlenen haller için birikimin bir bölümünü alma işlemidir. GİB açıklamasında kısmen ödemelerin içerdiği irat tutarı da süre grubuna göre vergilendirilir: 10 yıldan az sistem süresinde yüzde 15, 10 yıl dolmuş ancak emeklilik hakkı kazanılmamışsa yüzde 10 uygulanır. Kısmen ödeme şartları, ek Devlet katkısı ve üç yıllık taahhüt için ayrı rehberi okuyun.
10 Yıl Dolduğunda Neden Her Zaman %5 Değil?
BES'te “10 yıl” ile “emeklilik” aynı şey değildir. Emekliliğe hak kazanmak için sisteme ilk girişten itibaren en az 10 yıl kalma ve 56 yaşı doldurma koşulları birlikte aranır. On iki yıldır sistemde olan 52 yaşındaki katılımcı normal ayrılma isterse emekli sayılmaz ve getiri için yüzde 10 grubu uygulanır. Koşulların nasıl sayıldığını 10 yıl–56 yaş emeklilik hesabında ayrıntılı görebilirsiniz.
Stopajı Hesaplarken Yapılan Hatalar
- Toplam bakiyeyi doğrudan yüzde 15 ile çarpmak,
- 56 yaş dolunca sistem süresine bakmadan yüzde 5 varsaymak,
- 10 yıl dolunca emeklilik hakkı otomatik kullanılmış gibi düşünmek,
- hak edilmemiş Devlet katkısını vergiyle aynı kalem sanmak,
- bugünkü bakiye ile fon satış valöründeki nihai değerin aynı olacağını varsaymak.
Çıkış talebinin durumunu ve ödeme takvimini BES iptal ve iade takibi sayfasından, emeklilikte kullanılabilecek alternatifleri ise toplu para, programlı ödeme ve gelir sigortası rehberinden inceleyin.
Yasal uyarı: Örnekler eğitim amaçlıdır. Kesin vergi matrahını ve net ödemeyi emeklilik şirketinizin işlem tarihli ayrılma belgeleri belirler; özel vergi durumunuz için yetkili uzmana başvurun.